Tijd om groen te leven

Eerder gepubliceerd op SARGASSO.

Compassion-in-World-Farming-Legbatterij-1368708904-324x193OPINIE – Je zou bijna denken dat de voedselproductie in onze contreien in handen is van een stelletje maffiosi. Wanneer grijpt de politiek in door paal en perk te stellen aan de reguliere voedselindustrie?

Nu zijn het weer de eieren. Eerder, om maar wat te noemen, kwam het antibioticamisbruik in de Nederlandse vee-industrie aan het licht. Nog niet zo lang geleden volgde het rundvlees/paardenvlees-schandaal. Of denk aan het genetisch gemodificeerde zaaigoed van landbouwchemiegigant Monsanto, dat na Amerika ook Europa probeert te veroveren. En nu blijkt er, zo meldde het NOS Achtuurjournaal, gefraudeerd te zijn met onterecht als biologisch gekenmerkte eieren.

Al die schandalen zijn van hetzelfde laken een pak: er is gerotzooid met ons voedsel. En dat gerotzooi, weten we langzamerhand, is een structureel en nijpend probleem. Het productiesysteem dat de westerse maatschappij een overvloed aan voedsel heeft gebracht, is gestoeld op uitbuiting van dieren en verwoesting van onze leefomgeving en die van anderen. Denk ook aan de grootschalige kap in het Amazonegebied, een doorlopend schandaal dat gezien de omvang van het probleem al helemaal weinig aandacht krijgt. Waarom wordt het oerwoud gekapt? Juist, voor de productie van meer en goedkoper voedsel.

Serieuze tegenbeweging
Steeds meer mensen beseffen dat de moderne voedselproductiewijze heel erg veel te ver is doorgeschoten om in moreel en ecologisch opzicht nog langer houdbaar te zijn. Zeker nu andere economieën opkomen, waardoor ook in die landen de vraag naar goedkope luxeproducten en luxevoedsel stijgt, lijkt ineenstorting van het huidige ecologisch systeem op onze planeet met rasse schreden naderbij te komen. Gelukkig is in Nederland en omringende landen een tegenbeweging op gang aan het komen waardoor, bijvoorbeeld, duurzamer geproduceerd voedsel door een toenemend aantal supermarkten inmiddels standaard is opgenomen in het assortiment.

Dat laatste betekent dat er aan duurzamer geproduceerd voedsel tegenwoordig geld te verdienen is, veel geld. Daardoor wordt het natuurlijk ook interessant voor fraudeurs, maar toch – er is een begin gemaakt naar een voor mens, dier en planeet gezondere productiewijze. Wat nog ontbreekt, helaas, is een overheidsstreven om de reguliere voedselindustrie het vuur na aan de schenen te leggen. Sterker nog, landbouwsubsidies van de Europese Unie omvatten jaarlijks bijna een miljard euro, waarvan nog bijna niets naar projecten voor vergroening gaat. Wel is het streven van de EU om in 2020 negentien procent van de landbouwsubsidies in die richting te sturen.

Gezwinde spoed
De manier waarop landbouw wordt bedreven in en door de westerse wereld moet veranderen. Nu. Niet vergroening op termijn is nodig, maar radicale vergroening op dit moment. Reclame voor en prijsstunten met producten die op geen enkele wijze door de duurzaamheidsbeugel kunnen, bijvoorbeeld, moeten in de ban. Betuttelend? Onmogelijk? De industrie is ongezond voor de mens, verwoest in razend tempo de natuur, martelt dieren. Het is tijd om toe te geven dat wij er een zooitje van hebben gemaakt. Het is tijd om bedrijven die niet in gezwinde spoed richting duurzaamheid manoeuvreren in de ban te doen. Het is tijd om groen te leven.

Het morele gewicht van vijftig miljoen kilo vlees

Eerder gepubliceerd op SARGASSO.

OPINIE – Het laatste schandaal in de vee-industrie betreft de verwerking van paard in rundvlees: vijftig miljoen kilo vlees is teruggeroepen. Is het omslagpunt bereikt?

Wat zegt het over onze maatschappij dat er in de mediale consternatie over vijftig miljoen kilo teruggeroepen vlees voorbij wordt gegaan aan de vraag of deze verspilling van voedsel in moreel opzicht nog wel aanvaardbaar is. Vijftig miljoen kilo! Omdat er misschien paard in het rundvlees zit. Terwijl er meer dan genoeg mensen zijn die het zouden eten… Het vlees naar de prullenbak verwijzen, waar het terugroepen op neerkomt, toont onze onverschilligheid ten aanzien van leven dat anders is dan wij.

Er is niet vastgesteld dat er iets mis is met het vlees, behalve dat er – schandalig, natuurlijk – niet de waarheid is gesproken over de diersoorten die er in zijn verwerkt. Schadelijk voor de gezondheid zou consumptie ervan niet zijn. Duidelijk is wel dat de controles niet veel voorstellen, wat de vraag oproept wat er nog meer in ons vlees zit dat niet achterhaald wordt. Maar een paniekreactie op de ontdekking van paard in rund is niet nodig, en dat is precies wat het terugroepen van al dit vlees wel is. Gebruik tijd, geld en moeite liever om het falende systeem te veranderen.

Bewuster
Het is onvoorstelbaar dat de reguliere vee-industrie nog steeds niet massaal de rug is toegekeerd, ondanks de talloze symptomen van het failliet ervan. Daarbij denk ik aan deze fraude, maar vooral ook aan de grootschalige ziekte-uitbraken – of alleen al de dreiging daarvan – waarvoor soms miljoenen dieren gedood worden, simpelweg omdat doodmaken de goedkoopste uitweg uit de problemen lijkt. Ook denk ik aan de beelden die stiekem gemaakt zijn in de stallen van de reguliere vee-industrie, waarop dieronterende toestanden te zien zijn.

Mensen eten vlees, prima. Maar zij die niet zonder hun gehaktbal kunnen zouden zich wel eens wat bewuster mogen zijn van wat er op hun bord ligt. Het lot van de dieren in de vee-industrie is voor de meeste mensen geen onderwerp van zorg, gewoon omdat zij het zich kunnen permitteren weg te kijken. Gewend als wij zijn aan uitwassen, denken wij er niet eens meer aan om morele vragen te stellen over het terugroepen van vijftig miljoen kilo vlees. We nemen er notie van, tonen desgevraagd verontwaardiging en gaan over tot de orde van de dag.

Maatschappelijk debat
Als een overheid besluit zo veel vlees te vernietigen, zonder dat de markt op tilt slaat of burgers in opstand komen, dan is de door deze overheid gerepresenteerde maatschappij toe aan herijking. De ijkvraag dient te zijn: ‘Waar zijn wij in vredesnaam mee bezig, dat wij tientallen miljoenen dieren per jaar na een schandalig slecht leven in mootjes hakken voor ons eigen genot?’ Het gros der Nederlanders gooit achteloos een paar kiloknallers op de barbecue, geen moment beseffend dat vlees ooit een luxeproduct was.

Moet vlees dan weer een luxeproduct worden? Nee. Maar terughoudendheid mag de consument wel betrachten. En hulp om mensen in die richting te bewegen mag de overheid best bieden. Door over vlees uit de reguliere vee-industrie een vleestaks te heffen. Door de eisen voor het dierenwelzijn in de vee-industrie fors op te schroeven. Door subsidies alleen nog toe te kennen aan biologische boeren. Door in Europa te pleiten voor scherp toezicht op dierenwelzijn. Het is tijd voor een maatschappelijk debat over de moraliteit van de vee-industrie.